STOSUNKI SPOŁECZNO-GOSPODARCZE
Okres pierwszych Plantagenetów (wiek XII i XIII) to czasy szybkiego rozwoju wielkiej własności feudalnej w Anglii. Szedł z tym w parze większy wyzysk chłopów i wyodrębnienie się dużej grupy małorolnych, którzy nie mogli się już utrzymać z płodów swej działki. Niecała Anglia objęta była jednak systemem gospodarczym wielkich latyfundiów. Nawet w okręgach południowych i południowo-wschodnich, gdzie przeważały wielkie posiadłości, występowały dwory będące własnością drobnych panów feudalnych. Byli tam również wolni dzierżawcy, zobowiązani jedynie do małych świadczeń w zamian za posiadaną ziemię. W XIII w. występuje w Anglii dość wyraźnie wyodrębniona warstwa zamożniejszego chłopstwa obok licznej biedoty wiejskiej. Rozwarstwienie tego rodzaju występowało zarówno wśród chłopów poddanych, jak i wolnych. Na północy i północnym zachodzie organizacja wielkiej własności była mniej zwarta niż na południu.
Wielka własność wyraźnie dominowała w tym czasie nad strukturą gospodarczą Anglii. Podstawową częścią manoru był dwór, składający się z gospodarstwa obejmującego 100-500 akrów ziemi ornej, a dalej z drobnych posiadłości o powierzchni kilkudziesięciu akrów, należących do wolnych lub półwolnych dzierżawców chłopskich, nie licząc akrowych działek małych posiadaczy (komorników) i wreszcie lasów, nieużytków i pastwisk, oddanych do wspólnego użytkowania gminie wiejskiej. Chłopi oraz ich rodziny byli głównymi dostawcami siły roboczej, zobowiązanymi do wielu bezpłatnych usług. Dążenia panów do podwyższania renty wywoływały od XIII w. wypadki oporu chłopskiego, początkowo raczej indywidualnego.
